Oriënteren op leidinggeven

Het centrale thema van deze opleiding is:
'Als basiswerker die competenties aanleren die gevraagd worden aan beginnende leidinggevenden'.

We bieden een inspirerende wisselwerking tussen theorie en praktijk door aandacht voor inzichtverruiming, vaardigheidstraining en individuele ontwikkeling. Leiderschap zien we als een verantwoordelijkheid die opgenomen wordt door iedereen, maar op een speciale manier door de formele leidinggevende. Alle thema's betrekken we zowel op de huidige als op mogelijke toekomstige werksituaties.

Hiervoor verwachten we van jou een actieve inbreng uit je eigen praktijk en een grote bereidheid om te reflecteren over je eigen handelen. We doen dus krachtig appèl op de persoon van de deelnemer.

We werken in groepen van maximum 18 deelnemers.
De modules van 4 dagen geven de groepsbijeenkomsten weer: daarbovenop dien je minimaal 1 dag per module te voorzien voor geleide oefeningen en opdrachtverwerking, en eventuele huiswerkgroepen en integratieopdrachten.

Opleiding in 8 modules van 4 dagen
Kernmodule 1 Oriënteren op leiderschap	Kernmodule 2 Coachen van individuele medewerkers
Kernmodule 3 Methodische beleidsvoering	Kernmodule 4 Omgaan met behoud en verandering
Kernmodule 5 Teamontwikkeling en teamoverleg	Keuzemodule
Supervisiemodule 1	Supervisiemodule 2

Traject

Kernmodule 1 : 'Oriënteren op leiderschap'

‘Hoe oriënteer ik me als basismedewerker op mogelijk toekomstig leiderschap?’

Je staat stil bij wie je bent als persoon, en wie je wilt worden als toekomstig leidinggevende. Je ontwikkelt hiervoor je persoonlijk leiderschap en maakt kennis met je huidige en toekomstige leidinggevende competenties.

Doelen

• Inzicht krijgen in jezelf, persoonlijk en professioneel.
• Leiderschapscompetenties leren kennen aan de hand van het M&A competentiemodel, en deze bij jezelf meten.
• Je eigen leiderschap ontwikkelen.
• Een ontwikkeldoel voor jezelf als kandidaat leidinggevende formuleren en er mee aan de slag gaan.
• De complexiteit van het leidinggeven leren zien, inschatten en hanteren.

Inhoud

Als basiswerker neem je nu al heel wat leiderschap op. Met behulp van o.a. het M&A-competentiemodel maak je een inschatting van je huidige leiderschapskwaliteiten. We gaan ook na wat je in de groepen waarin je al vertoefde wel en niet geleerd hebt over het hanteren van leiderschap.

Tijdens de tweedaagse 'futuring' sta je stil bij je verlangens met betrekking tot je eigen loopbaanontwikkeling. Je maakt contact met de kwaliteiten waar je als toekomstig leidinggevende over wilt beschikken. Hier puur je een aantal groeithema's uit die essentieel zijn voor je verdere ontwikkeling.
Verder staan we ook theoretisch stil bij het verschil tussen leiderschap en management en doen we allerlei oefeningen om de complexiteit van leiderschap te leren inschatten en hanteren.
De bedoeling is het groeithema uit te werken en het ontwikkelingspad ook werkelijk te gaan.  Hiervoor krijg je verdere ondersteuning tijdens de eerste supervisiemodule van de opleiding.

Kernmodule 2 : Coachen van individuele medewerkers

‘Medewerkers in hun kracht stellen’

De magie van medewerkersbegeleiding zit in het scheppen van een motiverende context die medewerkers stimuleert om zorg op te nemen voor hun eigen presteren, leren, samenwerken en welbevinden.

Doelen

Inzicht in en kunnen realiseren van individuele medewerkersbegeleiding vertrekken-de vanuit de begeleidingscontext die je nu zelf geniet als basismedewerker.

• Inzicht in het concept van medewerkersbegeleiding verwerven.
• De oriëntatieroos kennen en kunnen hanteren als onderzoeks-, visie-, strate-gisch- en ondernemingsinstrument. Hierbij aandacht hebben voor de wisselwerking tussen de verschillende oriëntaties.
• De begeleidingsmolecule kennen en kunnen hanteren bij het creëren van een gepaste begeleidingsmix (specifiek afgestemd op individuele medewerker).
• Verder ontwikkelen van communicatieve competenties toegepast in de context van individuele medewerkersbegeleiding.

Inhoud

In deze module zoomen we in op de begeleiding van individuele medewerkers in functie. Meer in het bijzonder gaan we in op volgende onderwerpen:

• Doelgerichte medewerkersbegeleiding.
• Dagelijkse begeleiding.
• Bijzondere gesprekken.
• Communicatief competent coachen.

“Doelgerichtheid” is een belangrijk uitgangspunt.  We maken in deze module op-nieuw gebruik van de procesrollen en passen deze toe op medewerkersbegeleiding.

We starten vanuit het perspectief van de medewerker, maar nemen dit mee naar de positie van de leidinggevende.

Tijdens deze 4 dagen leer je inschatten dat het communicatief perspectief van groot belang is. Daarnaast leer je ook jezelf goed inschatten.
Er gaat aandacht naar het goed voorbereiden van het functioneringsgesprek. Je gaat na welke individuele begeleidingsmix jezelf tot nu gehad hebben en evalueert  deze cruciale begeleidingsmomenten om er lering uit te trekken naar de toekomst.

Daarnaast bieden we een aantal communicatieve kaders ter bevordering van dage-lijkse begeleiding en ter voorbereiding van bijzondere gesprekken.

Kernmodule 3 : 'Methodische beleidsvoering'

‘Een breed gedragen beleid ontwikkelen en voeren’

Wil je leren hoe je op een methodische, breed gedragen en daadkrachtige manier beleid kunt ontwikkelen en voeren? Leer strategisch plannen. Maak bij wijze van oefening een minimaal beleidsplan voor de afdeling waar je nu werkt!

Doelen

• Versterk je methodische competenties. Maak bij wijze van oefening een eigen inhoudelijke inbreng die mogelijks bruikbaar is bij de opmaak van een minimaal beleidsplan voor de afdeling waar je nu werkt.
• Versterk je coachingscompetenties. Coach collega-deelnemers in de opmaak van hun minimaal beleidsplan voor hun afdeling.

Inhoud

Zie je voor je afdeling het nut om een goede balans te vinden tussen de zorg voor de dagelijkse hectiek en het werken vanuit een wenkend perspectief in een helder lange termijnbeleid? Versterk dan je methodische competenties: onderzoekswerk, visiewerk, strategisch werk, ondernemingswerk. En, benut deze competenties om anderen te coachen bij de ontwikkeling van een breed gedragen beleid.

Tijdens deze module verschaffen we onszelf een aanzet tot een minimaal, meerjarig beleidsplan. Eerst baken je de beleidsruimte af: “Waarvoor, voor welke periode en met wie wil je beleid maken?” Daarna start je met onderzoekswerk. Je maakt een SWOT-analyse van je organisatie. Vervolgens stel je jezelf de vraag waar je binnen enkele jaren wil staan met je organisatie. Dit vat je in een toekomstscenario. Daarna lever je strategisch werk. Je schuift een set kritieke doelen naar voor waarvan je de samenhang visualiseert in een strategiekaart. Vervolgens ga je na hoe je de realisatie van deze kritieke doelen best uitsmeert over de verschillende jaren van de uitgezette beleidsperiode. Zo leg je een stevige basis om vlot van start te kunnen gaan met jaarplannen en jaarevaluaties. Ten slotte train je op het uitwerken van de bij een doel horende actieplanning en toetsingswijze. Vermits mee denken mee doen stimuleert, vragen we ons bij elk van deze stappen af hoe de belangrijkste actoren die betrokken zijn bij je afdeling hierin meegenomen kunnen worden. We sluiten af door onze aanzet tot minimaal beleidsplan te presenteren aan enkele collega-deelnemers zodat zij ons een eerste feedback kunnen geven. En, wat denk je, ga je na de module je aanzet tot beleidsplan inbrengen op je afdeling?

Kernmodule 4 : Omgaan met behoud en verandering

‘Om alles te behouden zullen we alles moeten veranderen’ Thomasi di Lampedusa

Versterk jezelf om te kunnen leiding geven: wijs omgaan met behoud en verandering.

Doelen

• Veranderwerk kiezen en een mandaat verwerven om dit ook te kunnen aan vatten.
• Veranderingswerk methodisch structureren vanuit de Procesrollen.
• Zelf op methodische wijze omgaan met veranderingswerk.
• Naargelang veranderthema’s minder of meer complex zijn, in mindere of meerde-re mate benutten van complexere methodieken.
• Zoeken hoe je als basismedewerker anderen op een methodische wijze kunt be-trekken bij en ondersteunen in veranderingswerk.

Inhoud

Voor deze module laten we de wisselwerking tussen theorie, methodiek en praktijk voor het volle pond spelen. Je bakent een uitdagend veranderproject af waar je werk van wil maken in je praktijk. Omdat je (nog) geen leidinggevende bent, ga je op zoek naar een veranderproject dat jij vanuit je positie kan waarmaken.  Je hebt ook nood aan een mandaat van je leidinggevende, een mandaat van jezelf en van je teamleden om dit veranderwerk ook tot een goed einde te brengen. Als integratieopdracht exploreer je hoe je dit thema zelf ervaart en maak je een procesverslag van de manier waarop je dit veranderproject stap per stap aanpakt samen met de belangrijkste betrokken actoren. Naargelang de thematiek complexer is, leer je meer systematiek gebruiken bij de taxatie van het huidige, de formulering van het gewenste en de uitwerking van aanpak. We besteden aandacht aan het omgaan met fasering, macht, breed participatief werken en het waarderen van weerstanden bij het stimuleren van verandering.

Kernmodule 5 : Teamontwikkeling en teamoverleg

’Naar een lerend team’
Een module vol inspiratie voor een boeiende evenwichtsoefening: 'Hoe op weg gaan met een team van medewerkers die elk op een unieke manier begeesterd en toegerust zijn?' en 'Hoe kun je de gouden tijd van het teamoverleg hierin benutten?'

Doelen

De ontwikkeling van inzichten en vaardigheden dienstig bij het begeleiden van een groep medewerkers die met elkaar moeten (of mogen) samenwerken:

• Inzichten verwerven m.b.t. teams en groepsdynamische processen die spelen in teams: definiëring van teams, ontwikkelingsfasen, groepsdruk, teamcultuur, teamrollen, leiderschap…
• Aanknopingspunten ontdekken om het eigen team te onderzoeken in de ruimere context van de organisatie, de gewenste teamsituatie te verhelderen, werkzame strategieën uit te werken en daadwerkelijk aan de slag te gaan met teamontwikkeling.
• Vaardigheden ontwikkelen in het leiden van teamoverleg: hoe kan je een teamoverleg doelgericht, creatief en flexibel leiden, rekening houdend met storingen en weerstanden die hierbij kunnen optreden?

Inhoud

In de globale opbouw van deze module maken we gebruik van het procesrollenmodel als basiskader om methodisch aan de slag te gaan met het thema ‘teamontwikkeling’.
We introduceren eveneens de ‘oriëntatieroos’ en nodigen je uit deze toe te passen op teamniveau: presteren als team, leren als team, samenwerken als team, welbevinden als team. Eventueel kunnen bepaalde oriëntaties meegenomen worden in het maken van het teambeleid (onderzoekswerk, visiewerk, strategisch werk, ondernemingswerk).
Het thema ‘teamoverleg’ zien we gesitueerd op het operationele niveau ( de ondernemer) waarbij de focus gelegd wordt op ‘omgaan met weerstanden + themaformulering’.
In deze module staat de Wij-component van het TGI-model centraal: het team. Dit team bekijken we weliswaar in wisselwerking met de drie andere componenten: het ik van de teamleden, de zaken en de taken, de ruimere context.
Er worden tal van concepten aangeboden als hulpmiddel om zicht te krijgen op je eigen team en om doelgericht en ontwikkelingsgericht aan de slag te gaan.

• Wat maakt een team tot een goedwerkend team, tot een top team?
• Ontwikkelingsfasen van een team en de rol van de leidinggevende hierbij.
• Diversiteit creëren door de kracht aan te wenden van verschillende teamrollen.
• Verkenning van begrippen: ‘organisatie- en teamcultuur’ om te komen tot een cultuurdiagnose en cultuurverandering.
• Teamoverleg: vergader- en besluitvormingsprocessen.
• Inleiden van een moeilijk bespreekbaar thema.
• De last en rijkdom van meningsverschillen.
• Innemen van een middenpositie.
• Enkele aanknopingspunten in het omgaan met loyaliteitsconflicten vanuit een middenpositie.
• …

Supervisiemodule 1

‘Verkennen van jouw leiderschap in jouw werkcontext’

Doelen

• Kiezen, formuleren, uitwerken en realiseren van een uitdagend groeidoel.
• Verder komen met concrete problemen en uitdagingen in je werkcontext.

Inhoud

In de veiligheid van een kleine supervisiegroep en onder deskundige leiding van een supervisor volgen we twee sporen : het praktijkspoor én het ontwikkelingsspoor.

Praktijkspoor.

• Hier ga je aan de slag met wat je mee-maakt in je dagelijkse werkcontext.  Je leert vanuit een meerzijdig perspectief kijken naar wat gaande is.  Je verkent wat de concrete situatie voor jou allemaal oproept en hoe het jou in beweging brengt.  Je verheldert wat je precies in deze situatie wil bereiken en wat daartoe de bijdrage kan zijn van jou en andere betrokkenen.  Je ontdekt tal van strategieën om van het huidige naar het gewenste te bewegen.

Ontwikkelingsspoor.

• Je gaat een proces aan waarbij je steeds meer contact maakt met wie je bent en worden wil als leidinggevende. Je kiest een groeithema : een thema in je leiderschap dat je telkens opnieuw parten speelt en waar je verandering wenst in te realiseren.  Je verheldert wat je groeithema inhoudt en betekent.  Je geeft je verlangen vorm in een helder doel.  En je zet daadkrachtige stappen om dat doel te verwezenlijken.

Het ontwikkelingsspoor en het praktijkspoor worden met elkaar verweven.

Supervisiemodule 2

’Verder groeien door aan de slag te gaan met een zelfgekozen veranderingstraject’

Doelen

• Diepgaand verder ontwikkelen m.b.t. je groeidoel.
• Mandaat krijgen en opnemen i.f.v. een verandertraject.
• Een zelfgekozen verandertraject realiseren.
• Aan de slag gaan met problemen en uitdagingen in je werkcontext.

Inhoud

In de module veranderingswerk heb je een keuze gemaakt om een welbepaalde verandering in jouw werkcontext te realiseren.  In deze supervisiemodule kan je hier verder op inzoomen.  Je vindt er een ondersteunende context waarin je doelgericht en bezield stappen kan zetten om de beoogde verandering te verwezenlijken.  Al wat je hierrond meemaakt in de praktijk kan ingebracht en besproken worden.
In je veranderingstraject ontmoet je opnieuw jezelf als leidinggevende.  Je eigen krachten kunnen verder ontwikkeld worden.  Je kan je verder bewust worden van je valkuilen en ermee aan de slag gaan. 
Het ingeslagen ontwikkelingsspoor wordt verder gezet.  Het groeidoel wordt ook in het veranderingstraject verwerkelijkt.  Zo kan je het steeds meer implementeren zodat het ‘eigen’ kan worden.     
We focussen vooral op problemen en uitdagingen i.v.m. je veranderingstraject.  Maar daarnaast blijft er ook ruimte om datgene wat op je weg komt en je bezig houdt aan te kaarten.  We kiezen hierbij voor reflectie die uitnodigt tot actie.

Keuzemodule

Uit de waaier van mogelijkheden binnen de Kortlopende opleidingen van het Domein Leiderschap, Management, Coaching kies je één keuzemodule.

Doelgroep

Je bent een basiswerker die zich wil voorbereiden op de eisen die gesteld worden aan een beginnende leidinggevende. Je werkt in een groot- of kleinschalig initiatief in de overheidssector, gezondheidszorg, bibliotheeksector, geestelijke gezondheidszorg, jeugdwelzijnswerk, kinderopvang, gehandicaptensector, algemeen welzijnswerk, bejaardenzorg, toeleiding naar werk, onderwijs, vormingsector, cultuurcentra, milieusector, vakbeweging, ...

Praktisch

Lesdata/lesmoment

• De opleiding gaat voornamelijk door op woensdagen van 9u tot 17u, +/- om de 2 weken.
• Programmarooster 1ste jaar 2010-2011 (pdf 101kb).

Opleider(s)

• Opleiders: Veronique Cappaert en An Goeminne (opleidingsverantwoordelijken)
• Supervisoren: Els Blomme, Astrid Rubbens, Philip Claes, Katrien Boone, An Goeminne, Denis Goeminne.

Kostprijs

• € 160 per kernmodule,
• € 210 per supervisiemodule,
• € 210 per keuzemodule.
• Tweedaagse futuring in residentiële formule:
  € 120 (tweepersoonskamer) + € 10 extra voor éénpersoonskamer.

Inschrijven

• Je meldt je aan via het aanmeldingsformulier (doc 168kb - pdf 38kb)
  
• en desgevallend voor een instapgesprek op 26/05/10, 02/07/10 of 25/08/10.
• Je spreidt de opleiding minimaal over 2 jaar.
  
• Je schrijft in één pakket in voor de drie eerste kernmodules en de eerste supervisiemodule.
  
• Daarna schrijf je in voor de twee laatste kernmodules en de tweede supervisiemodule.
  
• De keuzemodule kan je in het begin, doorheen of op het einde van je opleidingstraject volgen.
  
• Wie alle modules doorlopen heeft en voldoet aan de evaluatievereisten per module, krijgt een officieel erkend certificaat bijscholing hoger beroepsonderwijs.
  
• Wie inschrijft voor kern- en supervisiemodules ontvangt het Balanstijdschrift.